7 manieren om 75 jaar bevrijding van Zuid-Limburg te (her)beleven

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

In september 2019 is het 75 jaar geleden dat de bevrijding van Zuid-Limburg in het grensdorpje Mesch is begonnen. Om hier bij stil te staan, worden er de komende maanden allerlei speciale activiteiten georganiseerd. Ik ga 2 dagen op roadtrip in Zuid-Limburg en ontdek 7 manieren om 75 jaar bevrijding van Zuid-Limburg te (her)beleven.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg

Op 12 september 1944 begint de Nederlandse bevrijding als de Amerikaanse Old Hickory infanterie de grens oversteekt bij het dorpje Mesch. Dat is dit jaar 75 jaar geleden. Zuid-Limburg gaat hier de komende maanden extra aandacht aan besteden met diverse events, tentoonstellingen en activiteiten. Op uitnodiging van VVV Zuid-Limburg reis ik op Bevrijdingsdag af naar Zuid-Limburg en maak per e-bike een roadtrip van twee dagen door het Limburgse Heuvelland. Ik ontdek tijdens mijn indrukwekkende fietstocht 7 manieren om 75 jaar bevrijding van Zuid-Limburg te (her) beleven.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

1) 75 bevrijdingsroute Zuid-Limburg per fiets

VVV Zuid-Limburg heeft in het kader van 75 jaar bevrijding een speciale fietsroute uitgezet. Deze tocht neemt je mee langs indrukwekkende plaatsen in Zuid-Limburg die allemaal te maken hebben met oorlog en de bevrijding.

Ik begin de route in Valkenburg waar een e-bike voor mij klaar staat. Dat is geen overbodige luxe want ik zal in totaal in 2 dagen ruim 120 kilometer afleggen. Met deze e-bike is het alsof ik altijd de wind in de rug heb. Je kunt de route via een speciale app downloaden maar bij mij werkt deze app helaas niet goed. Geen nood, ik heb de nummers van de knooppunten van deze route en vraag aan de fietsverhuurder een kaartje dat ik mee kan nemen.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

De weerberichten zien er niet echt goed uit maar als het moet, kan ik onderweg schuilen. Ik verlaat Valkenburg en even later rijd ik langs Chateau St. Gerlach. Hier moet zich ergens een kogelgat in een spiegel bevinden, heb ik me laten vertellen. Bij het Chateau doe ik navraag en ik mag mee naar de spiegelzaal. Daar zie ik het kogelgat. Het is het resultaat van een klein feestje tijdens de bevrijding dat wat uit de hand loopt. Er vallen gelukkig geen gewonden. De soldaat die het kogelgat veroorzaakt, sneuvelt een paar dagen later. Hij ligt begraven op de Amerikaanse Begraafplaats in Margraten waar ik ook langs zal gaan.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Op een buitje na heb ik 2 dagen prima weer. Het is ideaal om deze speciale roadtrip per e-bike af te leggen. Af en toe mis ik een knooppunt maar altijd vind ik de weg weer terug. Onderweg geniet ik uiteraard ook van prachtige uitzichten op het Limburgse Heuvellandschap.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Praktisch

Deze route is terug te vinden op de site van VVV Zuid-Limburg. Op deze site vind je ook meer informatie over de route, de apps en de diverse knooppunten. Neem wel een plattegrond met de knooppunten mee voor de zekerheid.

2) Eyewitness, oog in oog met de Tweede Wereldoorlog

Eyewitness, 75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

De tweede stop op mijn fietsroute ligt in Beek, het is het oorlogsmuseum Eyewitness. In de voormalige burgemeesterswoning is nu dit museum gevestigd. Freek heet me welkom en tijdens een kop koffie legt hij me de ontstaansgeschiedenis uit. De huidige eigenaar van dit pand is een fervente verzamelaar van allerlei spullen uit de Tweede Wereldoorlog. Op een gegeven moment had hij zoveel dat hij besloot er een permanente tentoonstelling van te laten maken in dit pand. In 2013 gaat Eyewitness open. Het is druk vandaag, logisch want het is Bevrijdingsdag. Een perfecte dag om dit museum te bezoeken. Na de koffie bezoek ik de expositie.

eyewitness, 75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Aan de hand van het persoonlijke verhaal van de jonge Duitse soldaat August word ik meegenomen langs 13 diorama’s met 150 levensechte poppen en originele attributen. Bekende oorlogsscènes worden uitgebeeld zoals bijv. de slag bij Stalingrad. Het is een bijzondere collectie originele attributen en uniformen die op een mooie wijze zijn tentoongesteld. Op speciale informatieborden kun je verhaallijn van de oorlog goed volgen. Via brieven aan zijn ouders vertelt August op digitale schermpjes zijn eigen verhaal.

Na afloop loop ik nog even bij Freek van het museum binnen. Hij vertelt me dat ze tegenwoordig vanuit Eyewitness speciale reizen organiseren naar plekken die belangrijk zijn geweest in de oorlog. Denk bijv. aan de Slag bij de Ardennen. Een deskundige gids maakt dat dit soort reizen een onvergetelijke indruk achterlaten.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Eyewitness is een origineel oorlogsmuseum waar je oog in oog komt te staan met de Tweede Wereldoorlog. Ook voor kinderen is het een leuk bezoek omdat er een gratis speurtocht door het museum is. Ik zie tijdens mijn bezoek een aantal kinderen hiermee serieus aan de slag.

Praktisch

Het oorlogsmuseum Eyewitness ligt in het plaatje Beek. Openingstijden en prijzen van dit museum vind je op de website van Eyewitness. Het is ook zeker een leuk museum om met kinderen te bezoeken.

3) Belevingsroute in Valkenburg

Vanuit Beek vervolg ik mijn fietstocht. Het blijft gelukkig droog. Door de donkere wolken en de zon die af en toe schijnt, krijgt het landschap veel diepte. Ik stop regelmatig om een foto te maken. Dit is Limburg op zijn mooist volgens mij.

Ik keer via een andere route dan de heenweg terug naar Valkenburg voor mijn volgende stop. Ik parkeer mijn fiets bij het station. Vandaag, op 5 mei, is er een nieuwe belevingsroute gepresenteerd. Je kunt op basis van een speciale kaart een route volgen door het centrum of per fiets een aantal plekken buiten het centrum. Ieder nummer op de route komt overeen met een informatiepaneel en foto. Deze route is te downloaden via een App (izi.Travel). Dat ga ik zelf ook uitproberen.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Bij het station staat al de eerste foto. Het paneel geeft meer info. Van alle Joodse inwoners van Valkenburg werd meer dan de helft hier vandaan gedeporteerd.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Met behulp van de app vervolg ik de belevingsroute door het centrum. Zodra ik in de buurt ben van een nieuwe fotopaneel, zoemt mijn telefoon en weet ik dat er meer info beschikbaar is. Op de app kun je extra informatie lezen over de plek.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Op de locaties zelf staan foto’s met een toelichting. Vanaf 5 mei 2019 zijn de foto’s 24 uur per dag toegankelijk en kan de belevingsroute worden afgelegd. Tijdens deze route zie je uiteraard ook Valkenburg zelf, met een prachtig historisch centrum aan de Geul.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Valkenburg

Praktisch

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Valkenburg

Meer info over de Belevingsroute in Valkenburg vind je op de website van VVV Zuid-Limburg. Je kunt er ook voor kiezen om de Struikelstenen looproute te doen. Deze route herdenkt de omgekomen Joodse medeburgers. Deze heb ik door tijdgebrek niet zelf kunnen doen.

4) Een warm onthaal in Hotel Groot Welsden

Ik leg een deel van de belevingsroute door het centrum van Valkenburg af maar dan zie ik dat het al laat is, ik word in Hotel Groot Welsden verwacht. Daarom loop ik snel terug naar het station en start mijn e-bike weer op. Ondanks de ondersteuning begin ik de vermoeidheid wel te voelen. Het is nog ongeveer 8 km naar Margraten.

Onderweg mis ik ergens een knooppunt en na 1 kwartier sta ik weer op hetzelfde punt. Ik heb in een rondje gefietst! Vanaf nu ga ik maar gewoon even af op de borden.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Rond een uur of half 8 kom ik aan in Groot Welsden, vlakbij Margraten. Op een heerlijk rustig landelijk plekje ligt het hotel. Sutti doet de deur open en heet me hartelijk welkom. Vanavond ben ik de enige gast. Nadat ik me wat heb opgefrist op mijn kamer, ga ik weer naar beneden om nader kennis te maken met Sutti.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Hotel Groot Welsen

We nemen plaats bij een tafel waar allerlei gastenboeken uitgespreid liggen. Terwijl Sutti een biertje voor me inschenkt, zit ik te bladeren en lees de reacties. Alle reacties zijn ontzettend positief en veel gasten zijn hier met een speciale reden. Zo was er een paar weken terug een Amerikaanse mevrouw met haar 2 zonen. Haar vader was soldaat in het leger en is tijdens de oorlog gesneuveld. Hij ligt begraven bij de Amerikaanse begraafplaats in Margraten. Ze heeft hem nooit gezien en dit is de eerste keer dat ze het graf kan bezoeken. Een emotioneel bezoek.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Hotel Groot Welsden

Sutti heeft veel van dit soort indrukwekkende verhalen. Ik merk aan haar dat Hotel Groot Welsden meer biedt dan een kamer en ontbijt. Sutti heeft ook een luisterend oor voor al haar gasten. Hier krijg je echt een warm welkom. Dat hoort volgens haar bij echte gastvrijheid. Veel mensen komen denk ik daarom graag terug naar dit hotel. Niet voor niets scoort Hotel Groot Welsden een 9,6 op Zoover!

Filmploeg op bezoek

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Hotel Groot Welsden

Nog niet zo lang geleden is er een ook Amerikaanse filmploeg op bezoek geweest. Ze zijn bezig met een bijzondere film over een veteraan en verblijven tijdens de filmopnamen een tijdje in het hotel. Ik kan me goed voorstellen dat mensen hier graag terugkomen. Hotel Groot Welsden is een hotel in Engelse stijl waar je je snel op je gemak voelt.

Ik merk dat ik de hele dag buiten ben geweest en na het biertje en de bijzondere verhalen ga ik slapen.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg
75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Heerlijk ontbijt

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Ik slaap als een “rose” om het maar eens in goed Engels te zeggen. Wat een zalige rust in dit hotel. Er is een lekker ontbijtje voor me geserveerd. Ik voel me bijna schuldig als ik zie hoeveel moeite er voor mij is gedaan. Zo moet een VIP zich dus ook voelen.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Na het ontbijt krijg ik nog een verrassing van Sutti. Ze had voordat ik aan zou komen, nog een verrassing op mijn kamer willen neerleggen. Ze geeft het me nu alsnog. Dit mooie gebaar ontroert me. Het laat zien hoeveel moeite ze doet om gasten echt welkom te heten.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Hotel Groot Welsden

Voor ik vertrek, maak ik buiten nog een paar foto’s. Dit plekje zal ik niet snel vergeten.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Hotel Groot Welsdon

Praktisch

Hotel Groot Welsden ligt in Groot Welsden, een gehucht vlakbij Margraten en de Amerikaanse Begraafplaats. Meer informatie over het hotel, vind je op de website van Hotel Groot Welsden. Je kunt rechtstreeks boeken bij het hotel.

5) Amerikaanse Begraafplaats Margraten

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Niet ver van Hotel Groot Welsden ligt de Amerikaans Begraafplaats van Margraten. Ik ben hier vorig jaar al eens langs gereden maar toen was het gesloten. Het wordt de meest indrukwekkende stop op mijn route.

De Amerikaanse 30e Infanterie Divisie heeft deze plek op 13 september 1944 bevrijd. Later in dat jaar is men begonnen met de aanleg van een militaire begraafplaats. De begraafplaats wordt beheerd door een instantie van de Amerikaanse overheid, de American Battle Monuments Commission.

Ik parkeer mijn e-bike en loop door naar de begraafplaats. Er zijn hier in totaal 8.301 grafstenen. Deze grafstenen staan in parallel lopende bogen langs de brede gazons. Er is een bezoekerscentrum, een gedenktoren, een ereplein en een speciale kapel. In het begin loop ik nog rond met de gedachte: hoe zet ik dit goed op de foto? Dan realiseer ik me dat dit er nu niet toe doet en stop mijn camera weg. Op een bankje laat ik deze begraafplaats op me inwerken.

Ieder kruis heeft zijn eigen verhaal

Terwijl ik in alle rust op een bankje kijk naar alle kruizen, realiseer ik me dat ieder kruis zijn eigen verhaal heeft. Ieder kruis staat voor een mens, met familie, kinderen, ouders. Achter ieder kruis zit een verhaal verscholen dat ik niet ken. Denk bijv. aan het verhaal van die soldaat die per ongeluk zijn geweer afschoot in de spiegel van Chateau St. Gerlach.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Margraten, Amerikaanse begraafplaats

Rondkijkend vallen ook de Davidsterren me op. Daarnaast zie ik bij veel kruizen verse bloemen staan. Ik zie kruizen waarop geen naam staat. Verderop bij het ereplein met de spiegelvijver lees ik de namen van 1722 vermisten die in de muren gebeiteld staan. Deze Amerikaanse begraafplaats bij Margraten laat bij mij een onuitwisbare indruk achter.

Praktisch

Meer info over de Amerikaanse Begraafplaats in Margraten vind je op de website van VVV Zuid-Limburg.

6) De bevrijding begint in Mesch

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Na mijn indrukwekkende bezoek aan deze begraafplaats, vervolg ik mijn route naar Mesch. Het is een prachtige tocht, heuvel op, heuvel af. Regelmatig stop ik om te genieten van de mooie vergezichten. Ik passeer kleine dorpen die zo in een film zouden kunnen zitten.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Bij een speciale uitkijktoren in de buurt van Mesch, klim ik omhoog. Ik zie in de verte een aantal plekken die van belang zijn op mijn route. Bovenop stel ik me voor dat ik hier in september 1944 sta en alle troepenbewegingen vanuit dit strategische punt kan waarnemen.

Even verderop ligt Mesch. Maar waar moet ik precies heen? Ik vraag het aan een vrouw die net voorbij komt lopen. Ze wijst me naar een monument 50 meter verderop. Daar wordt verwezen naar het begin van de Zuid-Limburgse bevrijding door de Old Hickory infanterie van het Amerikaanse leger.

Op zoek naar de grenspaal

Lezers die mij een beetje kennen, weten dat ik hier geen genoegen mee neem. Ik wil de echte plek zien waar de grens ligt en waar de Old Hickory infanterie de grens passeerde. Op dat moment, komt er net een auto aanrijden bij de woning tegenover het monument. Ik vraag de oudere dame of zij weet waar de grens is. Ze wijst me eerst naar links maar als ik doorvraag, zegt ze dat ik ook het pad dat vanaf het monument omhoog leidt, kan volgen.

Dan kom ik vanzelf in België. Ik fiets omhoog en rijd tussen de boomgaarden door. Bij een straat stop ik, dit lijken me toch al Belgische borden. Als ik me omdraai, zie ik ineens een echte oude grenspaal staan. Hier moet het dan toch echt geweest zijn! Ik maak een selfie: mission accomplished! Ik maak het victory gebaar, als een verwijzing naar Churchill die hier als eerste betekenis aan gaf.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Mesch

Praktisch

Meer info over de uitkijktoren en Mesch vind je op de website van Ontdek Eijsden en Margraten.

Rijstevlaai met slagroom

Inmiddels is het lunchtijd en heb ik best wel trek. In Mesch is helaas alles gesloten op maandag dus fiets ik door naar Eijsden. Daar vind ik een leuk restaurantje. Wat bestel je dan in Limburg? Een stuk verse rijstevlaai met slagroom natuurlijk! Verser dan dit, kan ik hem in de Randstad echt niet krijgen. Heerlijk.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

7) Liberty tour in de gemeentegrot van Valkenburg

Vanuit Eijsden fiets ik in 1 keer weer terug naar Valkenburg. Even dreigt het te gaan regenen maar het blijft gelukkig beperkt tot een paar druppels. Ik heb om 4 uur een afspraak voor een speciale rondleiding in de gemeentegrot.

Ik ben te vroeg dus ik besluit de Cauberg nog even mee te pakken. Op de e-bike is dat geen enkel probleem. Hoe hard zou ik hier omlaag kunnen rijden? Uiteindelijk haal ik 51 km per uur en dan heb ik onderweg toch nog even in de remmen geknepen om deze afdaling heelhuids te kunnen afmaken.

Bij de gemeentegrotten maak ik kennis met mijn gids Thijs Habets. Hij komt al zijn leven lang in deze grotten en kent ze op zijn duimpje. Ik mag met hem mee op een nieuwe rondleiding, de Liberty tour. Tijdens deze speciale rondleiding ontdek je hoe de inwoners van Valkenburg de grotten ten tijde van oorlogsdreiging als schuilplaats gebruikten.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Valkenburg

Schuilplaats tijdens de bevrijding

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, valkenburg, Liberty tour

Al voor de oorlog heeft de gemeente Valkenburg voorbereidende maatregelen getroffen om de grotten in geval van nood te kunnen gebruiken als schuilplaats. Thijs laat me tijdens zijn rondleiding allerlei plekken zien waar mensen konden schuilen. Op de muren staan door de gemeente aangebrachte teksten. De inwoners krijgen in 1939 al een instructie waarin staat wat ze moeten doen en meenemen als het zover is.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, Valkenburg, liberty tour, gemeentegrotten

In 1944 tijdens de bevrijding van Zuid-Limburg zijn er velen die de grotten intrekken op zoek naar een veilig onderkomen. Ze hebben de instructies goed onthouden en nemen zelf eten, drinkwater, slaapmiddelen en lampen mee. In de grotten zijn zelfs 4 kinderen geboren.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg, gemeentegrot, Liberty Tour, Valkenburg

Wapenfabriek in voorbereiding

Op een andere plek in de grot laat Thijs me zien dat de Duitsers bezig waren om hier wapenfabrieken te bouwen. Diverse voorbereidende maatregelen werden vanaf de zomer 1944 getroffen maar de fabrieken zijn nooit afgemaakt.

Schuilplaats tijdens de Koude Oorlog

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Ook na de Tweede Wereldoorlog blijven de grotten in beeld als schuilplaats. Tijdens de hoogtijdagen van de Koude Oorlog worden er schuilplaatsen ingericht die zo’n 10.000 mensen weken lang kan huisvesten, in het geval van een atoom aanval, of een aanval met biologische en chemische wapens. Thijs leidt me langs toiletten, wasruimtes, speciale machinekamers voor ventilatie, stroom, riolering etc. Alles ziet er nog behoorlijk nieuw uit, het is nooit gebruikt! Een bizarre plek.

In het kader van 75 jaar bevrijding kun je zelf ervaren hoe het is om in een grot te overnachten, net als de bewoners van Valkenburg 75 jaar geleden. Tijdens de Old Hickory Shelter Night die maandelijks plaatsvindt, kun je een klein beetje voelen hoe het destijds geweest moet zijn.

Praktisch

De liberty tour is een interessante rondleiding door de gemeentegrot in het kader van 75 jaar bevrijding van Zuid-Limburg. De tour vindt iedere zaterdag plaats en begint om 16:00 uur. De wandeling duurt anderhalf uur en is echt een aanrader. Meer info vind je bij de gemeentegrot. Meer info over de Liberty tour in de gemeentegrot van Valkenburg en de Old Hickory Shelter Night vind je op de website van VVV Zuid-Limburg.

Ervaar zelf 75 jaar bevrijding van Zuid-Limburg

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Het is heel bijzonder om op 5 en 6 mei in Zuid-Limburg op pad te zijn in het kader van 75 jaar bevrijding. Ik heb bijzondere plekken bezocht, warme mensen ontmoet en indrukwekkende verhalen gehoord. Het is belangrijk dat we deze verhalen in leven houden en ook weer doorvertellen aan onze kinderen. De vrijheid waarvan wij mogen genieten, is niet vanzelfsprekend. Daar is hard voor gevochten en het is belangrijk om daar af en toe bij stil te staan. Hopelijk helpt mijn verhaal daarbij.

75 jaar bevrijding Zuid-Limburg, Zuid-Limburg

Ik vond het een eer om via deze 7 manieren 75 jaar bevrijding van Zuid-Limburg te (her)beleven. Ik hoop dat mijn artikel jou inspireert om ook de bevrijding ergens op 1 van deze plekken zelf te ervaren.

Samenwerking

Ik was in Zuid-Limburg op uitnodiging van VVV Zuid-Limburg. De inhoud van dit artikel neem ik geheel voor eigen rekening. Het copyright voor alle foto’s berust bij mij. Behalve de foto van mij bij Hotel Groot Welsden, die is gemaakt door Sutti van het hotel. Ook de foto van de filmcrew heb ik met haar toestemming gebruikt.

Facebooktwittermail

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.