Zeg eens eerlijk, heb jij al eens van Gdynia gehoord? Grote kans dat dit niet het geval is. Dat geldt zeker voor mij als ik voor het eerst over deze stad hoor. Gdynia ligt in Noord-Polen aan de Baltische Zee en vormt samen met Sopot en het veel bekendere Gdansk Driestad. Omdat Gdynia jarig is, krijg ik een uitnodiging voor haar verjaardagsfeestje. En tijdens dit feest ontdek ik dat deze stad een maritieme, modernistische én mondaine verrassing is.
Gdynia: 100 jaar in 2026
Gdynia viert haar verjaardag, ze wordt 100 jaar in 2026. En dat vieren wij. Daarom wil ik zeker naar deze stad tijdens een reis naar Driestad in Polen, of kan ik beter spreken van een Driestedentrip? 100 jaar is niet oud voor een stad. Dat heeft alles te maken met de turbulente geschiedenis van Polen. Na de Eerste Wereldoorlog werden bij het verdrag van Versailles de grenzen in Europa opnieuw getrokken. Polen kreeg voor het eerst een eigen corridor naar zee. Havenstad Gdansk werd de Vrije Stad Danzig.
Omdat Polen voor de in- en export nog steeds afhankelijk was van de haven van Gdansk, besloot de Poolse regering dat een eigen haven essentieel was. Voor de economische ontwikkeling en onafhankelijkheid van het land begon men daarom met de aanleg van een haven in de buurt van het kleine vissersdorpje Gdynia. Deze haven en de daarachter liggende stad moesten een showcase van het nieuwe Polen worden. Dit resulteerde in veel aandacht voor de architectuur bij de ontwikkeling van de stad en de haven. Nieuwkomers moesten een moderne impressie krijgen van het nieuwe Polen.
Maritieme Gdynia
In Gdynia kan het je niet ontgaan, de haven speelt hier een cruciale rol. Samen met mijn Poolse gids Anna stap ik in de bus richting Emigratiemuseum. Onderweg waan ik me even in de Rotterdamse haven met alle loodsen en kranen. Bij de eindhalte stappen we uit en lopen naar een uitzichtpunt waarbij we naar de uitgestrekte havens kijken.
Dan keren we om en betreden het Emigratiemuseum. Dit gebouw is ook precies de plek waar vroeger alle emigranten Polen verlieten om elders in de wereld hun heil te gaan zoeken. In het museum volg ik samen met Anna het verhaal van een arme Poolse familie die het platteland achter zich laat om in Amerika een nieuw leven op te bouwen. De tentoonstelling is indringend, interactief en zeer interessant.
Vertrekplaats voor Poolse emigranten
Het doet me sterk denken aan een recent bezoek aan het Fenix-museum in Rotterdam. Ook dat ligt precies op een plek waar veel mensen huis en haard achter zich lieten om vanaf Hotel New York in te schepen en op zoek naar te gaan naar meer voorspoed. Anna vertelt me hier het aangrijpende verhaal van haar eigen opa die een omgekeerde migratie heeft meegemaakt. Hij keerde vanuit Amerika terug in Polen, moest tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn huis uit om plaats te maken voor een Duits gezin en pas na de oorlog kon hij echt terugkeren.
Op de terugweg van het museum neem ik bij de bushalte afscheid van Anna en wandel nog even naar een deel van de haven dat vlakbij het strand ligt. Hier ligt een aantal oude schepen dat je kunt bezoeken.
Waaronder de prachtig klassieke driemaster Dar Pomorza, dat me doet denken aan de Eendracht. Dit schip zou zeker niet misstaan bij Sail. Vanaf deze museumschepen wandel ik richting het strand, want daar vindt het verjaardagsfeest plaats! Maar daarover vertel ik verderop meer.
Modernistisch Gdynia
Eerder op de dag maak ik kennis met het modernistische Gdynia. Anna is niet alleen gids, maar weet door haar opleiding ook heel veel van kunst en architectuur. Dat komt goed uit als ik samen met haar deze stad verder verken tijdens een stadswandeling. We beginnen bij het station, een prachtig modernistisch gebouw, zeker ook van binnen. Het blijkt echter dat dit pas na de Tweede Wereldoorlog is gebouwd omdat het station uit de jaren 20 in de Tweede Wereldoorlog is gebombardeerd. De architect heet Waclaw Tomaszewski en het gebouw is een unieke combinatie van sociaal-realisme met vooroorlogs modernisme.
Vanaf het station neemt Anna me mee naar de ’10 februari’-straat. ‘In deze straat’, zo vertelt ze, ‘kun je alle modernistische bouwstijlen zien die in de jaren ‘20 en ‘30 in zwang waren.’ Terwijl we langzaam door deze straat lopen, zie ik wat ze bedoelt. Nu ben ik geen groot kenner van architectuur, maar ik herken wel verschillende stijlen en kenmerken die destijds populair waren. Le Corbusier bijvoorbeeld. Bij een gebouw dat onlangs helemaal is schoongemaakt, staan we wat langer stil. Ik vind het zelf een prachtig voorbeeld van de modernistische architectuur in deze stad en vind het als ik eerlijk ben er nog steeds heel modern uit zien.
Anna praat met veel passie over alles wat we onderweg zien. Het is een van de heetste dagen ooit in Polen, maar ze weet van geen ophouden. Onderweg passeren we een vreemd beeld. Anna vertelt dat dit een soort ‘guerilla’-werk is van de Poolse Banksy. Niemand weet wie hij is en wat hij precies bedoelt met zijn werken. Maar het maakt de tongen zeker los.
Mooi uitzicht op de haven
Iets verderop stoppen we bij het favoriete modernistisch ontworpen gebouw van gids Anna. We passeren mijn hotel waar ik even onze flessen water bijvul. Vlak achter het hotel zit een klein kabelbaantje waarmee we een heuvel op gaan. Daar bovenop prijkt een groot kruis. Men had aanvankelijk plannen om precies op deze plek een nieuwe kerk te bouwen voor de havenarbeiders, maar daar waren niet voldoende middelen meer voor beschikbaar. Ik snap wel waarom men die kerk hier wilde bouwen. Op deze heuvel heb je een fantastisch uitzicht op de stad en de haven.
Als je een interesse hebt in (modernistische) architectuur dan is een wandeling door deze stad met een gids als Anna echt wel een aanrader. Wij eindigen onze wandeling in een restaurant. Met airco en Poolse, koude bietensoep (Chlodnik). Heerlijk met dit warme weer. (N.b. Precies een maand na mijn bezoek, komt het modernistische stadscentrum van Gdynia op de UNESCO Werelderfgoed lijst, meer info daarover lees je op het eind van dit artikel).
Mondain Gdynia
Ik heb altijd al een keer in een artikel het woord ‘mondain’ willen gebruiken en nu zie ik mijn kans schoon. Mondain is zo’n woord dat je vaak in combinatie met badplaatsen gebruikt. Dat gaat zeker op voor Gdynia, in meerdere opzichten.
Voordat ik de stadswandeling maak en het Emigratiemuseum bezoek, ga ik namelijk aan het begin van de dag met Anna naar het strand van Orlowo, een buitenwijk van Gdynia. Er zijn nogal wat stranden in Driestad, maar dit is wel een van de pareltjes. Hier bij dit idyllische plekje aan de Poolse Rivíera merk je absoluut niet dat er bijna 1 miljoen mensen in Driestad wonen. Een taxi zet ons af bij een klein park en we flaneren, want dat is hoe je loopt in een mondaine badplaats, naar de pier. Zo’n mooie houten pier die je alleen nog in films ziet. Op het eind draai ik om en zie hoe groen het hier is. Achter het strand liggen beboste heuvels en iets verderop zie ik een klif de zee insteken. Daar wil ik wel heen.
Tegen de groene heuvels aan liggen prachtige huizen en een leegstaand hotel. En op het strand liggen enkele vissersbootjes.
In de verte over zee zie ik weer land, het blijkt het een schiereiland waar ook het plaatsje Hel ligt. En geloof het of niet, sinds kort kun je met buslijn 666 helemaal vanaf Krakau, via Warschau en Gdansk, naar Hel. De highway to Hel!
De kliffen van Orlowo
Terug op het strand trek ik mijn schoenen en sokken uit, zodat ik kan genieten van het heerlijke water van de Baltische Zee. Het is nog helemaal niet druk, zeker als je bedenkt dat dit weekend het warmste ooit in Polen wordt. Langzaam lopen we over het strand richting de kliffen van Orlowo. Er loopt een pad bovenlangs, maar wij kiezen voor de route onderlangs. Anna vertelt dat de kliffen vroeger veel verder in zee lagen, maar dat er ieder jaar een stuk afkalft. Als we eronder staan, kunnen we dat ook met eigen ogen waarnemen. Toch is het nog steeds een indrukwekkend gezicht. We draaien om en lopen terug richting de pier.
Terwijl Anna een taxi belt om ons weer op te komen pikken, trakteer ik op een ijsje. We zijn de eerste klanten vandaag, maar ik vermoed dat er nog heel wat zullen volgen.
Het verjaardagsfeest op het strand
Ik heb je beloofd om nog wat te vertellen over dat verjaardagsfeestje. Dat zal ik nu doen. Omdat de stad 100 jaar bestaat, organiseert de gemeente een groot festival op het strand. Laat dat nu net plaatsvinden terwijl ik hier ben. De hele dag al voel je de festivalsfeer in de stad. Overal zie ik meisjes en jonge vrouwen met een bloemenkrans op hun hoofd rondlopen.
Grote groepen mensen begeven zich vanaf het begin van de avond richting de zee. Ik loop met de massa mee richting de haven en strand. Wat een planning! Zulk prachtig zomerweer en dan een festival op het strand. Dat vinden de Polen ook want het uitgestrekte strand is helemaal gevuld met festivalgangers. Op een groot podium treden allerlei Poolse artiesten op en het is een groot feest. Het is een mooie afsluiting van deze verrassende kennismaking met het maritieme, moderne en mondaine Gdynia. Nogmaals gefeliciteerd met uw verjaardag, Gdynia!
Praktische informatie
Gdynia is, naast Sopot en Gdansk, een van de steden van Driestad. Het is een havenstad, maar dankzij het uitgestrekte zandstrand ook zeker een aantrekkelijke badplaats. Langs de boulevard vind je tal van barretjes en restaurants. Gdynia is per trein uitstekend bereikbaar vanaf Gdansk. Onderweg passeer je stations als Gdynia Orlowo en Sopot, beide een tussenstop waard.
Tijdens mijn Driestedentrip heb ik overnacht in Gdynia. Hotel Mercure is een goed middenklashotel met een uitgebreid ontbijtbuffet op loopafstand van het strand, de boulevard en restaurants in het centrum. Gdynia is minder bekend dan Gdansk, met als voordeel dat het een stuk rustiger is. Toch is een bezoek aan Gdynia, zoals je hopelijk hebt geconcludeerd na het lezen van mijn artikel, zeker de moeite waard tijdens jouw trip naar Driestad. Niet voor niets is Gdynia volgens gids Anna jarenlang de ´happy place of Poland´.
Laatste nieuws: het modernistische stadscentrum van Gdynia op UNESCO Werelderfgoed lijst
Op 27 juli 2026, precies een maand na mijn verblijf in deze stad, wordt het modernistische stadscentrum van Gdynia erkend als UNESCO Werelderfgoed. Op de Unesco-site staat het als volgt beschreven: ‘Het “modernistische stadscentrum van Gdynia”, gelegen aan de kust van de Oostzee, omvat de twee belangrijkste oost-west- en noord-zuid-straten, met stedenbouwkundige blokken uit het interbellum en het merendeel van de bewaard gebleven gebouwen uit die periode in het stadscentrum, die de grootschalige toepassing van modernistische ideeën in de architectuur weerspiegelen. Het resultaat is een stedelijk organisme dat gebruikmaakt van een op bouwblokken gebaseerde planningsaanpak om een karakteristiek, compact complex van modernistische architectuur te ontwikkelen, met krachtige individuele architectonische uitingen. Het stadscentrum, met zijn gebouwen, villa’s op de heuvel Kamienna Góra en andere woongebouwen uit deze periode, illustreert een cruciale breuk met het historisme in het proces waarbij het dorp Gdynia tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog werd omgevormd tot een nieuwe belangrijke zeehaven van de Eerste Poolse Republiek.’ (Bron: UNESCO Werelderfgoed)
Samenwerking
Polish Tourism Organisation en Pomorski Tourist Board hebben me uitgenodigd voor het verjaardagsfeest van 100 jaar Gdynia en een bezoek aan Driestad. De eindredactie was in handen van Astrid van Unen van U-producties. Dit artikel bevat een affiliate link. Alle foto’s in dit artikel heb ik zelf gemaakt. Meer foto’s en filmpjes van mijn trip naar Driestad vind je op mijn Instagram-account.
