Tijdens mijn trip naar Driestad in Noord-Polen in juni 2026 bezoek ik Kasteel Malbork. Dit is het grootste bakstenen kasteel ter wereld. In dit artikel neem ik je mee terug naar de tijd van de Teutoonse ridders en de bouw van dit UNESCO Werelderfgoed.
Onderweg naar Kasteel Malbork
Op de warmste dag ooit gemeten in Polen (de temperatuur stijgt vandaag tot een recordhoogte van 40,5 graden), maak ik vanuit Gdynia een dagtrip naar Kasteel Malbork. De reden voor mijn trip naar Noord-Polen is de verjaardag van de stad Gdynia, zij wordt dit jaar 100 jaar. Vanaf mijn hotel loop ik naar het station en onderweg haal ik nog een extra fles water. Die zal ik vandaag zeker nodig hebben. Op het modernistische station vind ik al snel het juiste perron. De trein staat er al en gelukkig is er airco in de coupé. We hebben onderweg wat vertraging, maar na circa anderhalf uur stap ik uit op station Malbork. Ook dit is een bijzonder station met een klassieke uitstraling in de centrale hal. Daar kom ik vandaag echter niet voor. Het is ongeveer 20 minuten wandelen naar het kasteel. In de verte zie ik het al liggen.
Ondanks de recordhitte ben ik zeker niet de enige bezoeker vandaag. Begrijpelijk, want dit is niet zomaar een of ander kasteeltje. Het is het grootste bakstenen kasteel ter wereld en staat ook nog op de Unesco Werelderfgoedlijst. Als alles goed gaat, is er een gids die me vandaag rond zal leiden. Maar eerst moet ik netjes aansluiten in de rij. Eenmaal bij de ticketcounter is mijn naam gelukkig bekend en wordt de gids opgeroepen. Door de treinvertraging en het wachten in de rij ben ik al ruim drie kwartier later dan gepland. Gelukkig komt de gids snel aangelopen. We spreken met elkaar af dat ze de rondleiding wat zal inkorten zodat ik op tijd kan lunchen en de treinreis terug naar Sopot op de tijd kan halen.
Kasteel Malbork en de Duitse Orde
Samen met mijn gids loop ik langs het enorme bouwwerk richting de ingang. We stoppen even bij een grote zwart-witfoto. Daarop is goed te zien hoe dit kasteel is beschadigd aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Het is niet de eerste keer dat ik dit hoor tijdens mijn bezoek aan Noord-Polen. Ook in Gdansk en Gdynia richtten bommen grote schade aan. En na de oorlog zijn veel bakstenen van dit kasteel in eerste instantie gebruikt voor de herbouw van gebombardeerde wijken in Warschau.
De gids vertelt me dan het verhaal over de oorsprong van deze plek. De Teutoonse ridders (ook wel Duitse Orde genoemd, een kruisridderorde die ontstond in de 12e eeuw) kwamen hier na hun terugkeer uit Jeruzalem uiteindelijk terecht op uitnodiging van een Poolse graaf om hem te helpen bij de bescherming van dit gebied.
De Teutoonse Orde ontstond in de nadagen van de Derde Kruistocht (circa 1190). De orde behoorde tot de legers van Christus die het Christendom met wapens voor de paus wilden handhaven en verbreiden. Andere vergelijkbare milities waren de Tempeliers en de Maltezers. Nadat het niet was gelukt om Jeruzalem bij de Derde Kruistocht te heroveren, richtte de orde zich op de gewelddadige kerstening van de volken die de grondgebieden van Pruisen en Lijfland (de huidige Baltische staten) bewoonden.
Een geheime agenda
De kruisridders die hier in eerste instantie op uitnodiging kwamen, hadden een geheime agenda om zich hier uiteindelijk zelf te gaan vestigen. Ze bouwden in deze regio in totaal zo’n 120 kastelen en Kasteel Malbork werd de zetel van de Grootmeester van de Teutoonse ridders. De grootmeester is de hoogste rang en leider van de orde.
De bouw van deze enorme vesting was in de dertiende eeuw een gigantische onderneming. Het kasteel bestaat uit drie delen: laag, midden en het Hoge Kasteel. Voor het Hoge Kasteel zijn maar liefst 4,5 miljoen bakstenen gebruikt. Dit is het deel waar de Grootmeester en de ridder-monniken verbleven. Om daar te komen, moeten we diverse ophaalbruggen, poorten en andere verdedigingswerken passeren. Gelukkig is er in zo’n omgeving met dikke muren en torens altijd wel een plekje met schaduw te vinden als de gids vertelt.
Samen met de gids wandel ik door tal van ruimtes. Een groot deel is in de afgelopen decennia grondig gerestaureerd. Zoals de grote refter (eetzaal) waar de fundering aan het verzakken was.
In veel ruimtes waar de Grootmeester of de ridder-monniken verbleven, is onder de vloeren een slimme manier van verwarmen aangelegd. Een soort voorloper van vloerverwarming zou je kunnen zeggen.
We passeren de refter, de ridderverblijven, de keukens, de stallen, de toiletten en het paleis van de Grootmeesters. Het Hoge Kasteel is best een groot gebouw als je rekent dat er gemiddeld maar zo’n 60 ridder-monniken aanwezig waren.
Kasteel Malbork in Poolse handen
In 1457 zou het kasteel volgens mijn gids zijn overgegaan in Poolse handen voor een volgende periode van zo’n 300 jaar. Naar verluidt werd Malbork voor het equivalent van 700 kilo goud aan koning Kasimierz IV verkocht door Boheemse huurlingen. De Duitse Orde had het kasteel verpand aan hen omdat ze de huursoldaten niet kon betalen. Vanaf dat moment werd Malbork een Poolse koningsresidentie.
De allerlaatste stop tijdens mijn rondleiding is de kapel van het Hoge Kasteel.
Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog zijn door bombardementen het dak en een deel van de muren zwaar beschadigd. Dit is nog niet zo lang geleden gerestaureerd. Als ik hier later die dag in Sopot met een andere gids over praat, vertelt zij me dat ze als kind nog weet hoe het eruit zag zonder die restauratie. Wat haar betreft, hadden ze het dak bij de restauratie kunnen weglaten omdat het toen nog imposanter leek.
Anno 2026 staat Kasteel Malbork op de UNESCO Werelderfgoedlijst en krijgt het daarmee extra bescherming. Samen met het modernistische stadscentrum van Gdynia zijn het de enige twee UNESCO sites in de Poolse provincie Pommeren.
Even bijkomen bij ‘U Flisaka’
We verlaten het kasteel en bij de uitgang bedank ik de gids voor alle informatie. Ondanks de recordhitte van deze dag is het een zeer interessant bezoek aan dit kasteel geworden. Aan de achterkant steek ik over een brug de rivier over en vanaf de overkant maak ik nog een paar mooie foto’s van dit fotogenieke gebouw.
En dan plof ik lichtelijk oververhit en uitgedroogd neer bij U Flisaka, een lokaal restaurantje aan de rivier, waar ik mezelf trakteer op een Poolse lunch. Pierogi (gevulde dumplings) met een groot glas koud bier.
In gedachten proost ik met de ridder-monniken die op een dag als vandaag ook zeker een groot glas bier hadden gedronken, na zdrowie.
Praktische informatie over een bezoek aan Kasteel Malbork
Kasteel Malbork ligt bij het plaatsje Malbork en is vanuit Driestad (Gdansk, Sopot en Gdynia) prima bereikbaar met de trein. Het is een populaire plek voor dagtoeristen en daarom zou ik je zeker aanraden om vooraf een ticket en gids te reserveren. Dat kan bijvoorbeeld via Get your Guide.
Mocht dat niet lukken, dan is het ook ter plekke mogelijk om nog kaartjes te kopen, maar hou dan rekening met extra wachttijden.
Er is een ruim aanbod van rondleidingen met een gids, maar je kunt er ook voor kiezen om een audiotour te doen. Dan kun je dit kasteel in je eigen tempo verkennen. Trek er zeker een dagdeel voor uit om terug te reizen naar de tijd van de Teutoonse ridders.
Vind je dit een leuk artikel?
Vind je dit een handig artikel? En heb je er iets van geleerd? Of was het gewoon leuk om te lezen? Laat dan je waardering blijken en trakteer me op een kopje koffie. Want dit artikel is gratis, maar het onderhouden van mijn website is dat niet. Laat je waardering blijken en klik op de gele button hieronder.
Samenwerking
Ik was in Driestad op uitnodiging van Polish Tourism Organisation en Pomorski Tourist Board. De eindredactie was in handen van Astrid van Unen van U-producties. Dit artikel bevat een affiliate link. Alle foto’s in dit artikel heb ik zelf gemaakt. Meer foto’s en filmpjes van mijn trip naar Driestad en Kasteel Malbork vind je op mijn Instagram-account.
